Lenf sistemi; lenf sıvısı, lenf damarları ve lenf düğümlerinden oluşan ve vücudun içinde bezler, kanallar ve alanlar oluşturan ve beyin hariç vücudun her yerinde devamlı dolaşan lenf sıvısını taşıyan bir organ sistemidir. İkinci bir dolaşım sistemi olarak tanımlanabilecek olan lenf sistemi yine de yapısı itibariyle dolaşım sisteminden çok farklıdır. Dolaşım sisteminden bağımsız olarak çalışan lenfatik sistem bağışıklık sistemi içeriğini yine dolaşım sistemine boşaltır ve genel olarak bağışıklıkta rol alır. Bu sistemin içinde dolaşan sıvıya lenf sıvısı yada linfa denir. Kılcal damarlardan sızan ve geri emilemeyen kan hücreleri, kan proteinleri, su ve suda çözülmüş besinler ve yağlardan oluşan, renksiz bir sıvıdır. Yapısında sadece akyuvarlar bulunur.

 

Lenf Sisteminin Görevleri:

Doku ve hücrelerdeki yabancı maddeleri, ölü ve yıpranmış hücreleri, bakteri ve mikropları uzaklaştırmak, kaybedilen proteinlerin bir kısmının tekrar dolaşıma kazandırmak, doku sıvısı ile kan sıvısının dengede kalmasını sağlamak, bağırsaklarda emilen yağ asitleri, gliserol, A, D, E, K vitaminlerini dolaşıma katmak ve vücudun savunma sistemine destek olmak lenf sisteminin görevleri arasındadır.

Lenf dolaşımı nasıl gerçekleşir? Lenf sisteminde, dolaşımda sistemindeki gibi pompalama görevi görecek bir organ yoktur. Lenf sıvısının vücut içindeki hareketi, iskelet kaslarının basıncı ve solunum hareketleri ile sağlanır.

Lenf Sistemi Organları Nelerdir? Lenf sistemi lenf sıvısı, lenf damarları ve lenf düğümlerinden oluşur. Lenf düğümleri, bademcikler, mukoza içi düğümcükler ve dalak lenf sisteminin organlarıdır.

En sık rastlanan lenf sistemi hastalıkları lenf düğümlerinde, örneğin bademciklerde görülen iltihaplanmalardır.

Lenfödem lenfatik sıvının  dokularda birikmesi sonucu gelişen bir hastalıktır. Genelde kol ve bacaklarda görülür.

Eğer lenf damarları yada bezleri hasar görmüşe, lenf sıvısının dolaşımı rahatça yapılamaz ve sıvı dokuda birikmeye başlar. Sonuçta kollar, bacaklar veya organlar bu sıvının birikmesi ile şişer. Şişlik bir süre sonra kalıcı olmaya ve daha da artmaya başlar. Deri kalınlaşır, bacak yada kol daha da şişer ve işlev bozulur, yaşam kalitesi düşer.

Lenfödem Kaç Çeşittir?

Lenfödem 2 çeşittir:

1-Primer Lenfödem

2-Sekonder Lenfödem

PRİMER LENFÖDEM NEDİR?

Herhangi bir dış etken olmaksızın, genelde sebebi bilinmeyen lenf damarı tıkanıklıklarıdır. Sıklıkla bacaklar etkilenir. Bayanlarda erkeklere göre daha sıktır.       3 tiptir:

  1. Doğumdan itibaren (kongenital) (Milroy Hastalığı)
  2. Ergenlik döneminden itibaren (prekoks)
  3. Yetişkin dönemden itibaren (tarda)

 

 

SEKONDER LENFÖDEM NEDİR?

Lenf sisteminin  dışardan müdahale sonucu zarar görmesiyle oluşan lenfödem tablosudur. Kol veya bacak ameliyatından sonra, meme ameliyatı sonrası, Işın tedavisi sonrası, iltihaplanma veya kaza sonrası özellikle kol ve bacaklarda oluşan lenf ödemlerdir. Sekonder lenf ödem en sık görülen lenf ödemdir. En çok kanser hastalığının tedavisi sonrası ortaya çıkar.

Lenfödem genelde süreli (kronik) olur ve bir kez geliştikten sonra yaşam boyu devam eder. Tedavisi oldukça güçtür. Şişmiş olan kol ya da bacaklar enfeksiyona çok duyarlıdır. Kaşıma, böcek yada sinek ısırması gibi basit yaralanmalar bile enfeksiyon başlatır. Bu enfeksiyon öncelikle lenf damarları içinde olur ve lenfanjit olarak tanımlanır. Lenfödemli hastalarda çok sık lenfanjit gelişir ve her gelişen enfeksiyon atağı lenf damarlarını daha da tahrip eder. Böylece yıllar içinde şişlik daha da artar. Enfeksiyonlar nedeni ile deri ve dokularda nedbe dokusu gelişir, deri kalınlaşır ve olay giderek geri dönüşümsüz hale gelir.

Belirtiler:

Lenf ödemde şikayetler hemen gelişmeyebilir. Lenf yollarında hasar oluştuktan 15-20 yıl sonra şikayetler başlayabilir. Bu şikayetlerden bazıları:

  • Bacaklarda ağırlık hissi, gerginlik, güçsüzlük veya acıma,
  • Bileklerde esnekliğin azalması
  • Ayakkabı yada yüzüklerin sıkması
  • Şişlikler
  • Bileklerde şişlikle beraber derinin kalınlaşması, çatlaması, filderisi gibi görünmesi,
  • Ayak bileğinden itibaren ayakların sütün gibi kalışması: Fil bacağı görünümü

Lenfödemin aşamaları:

Lenf ödem kronik ilerleyici bir hastalıktır. Üç aşamalı incelenebilir ancak bu aşamaların süreleri belirlenemez.

  • 1. Aşama (Geri dönebilen lenfödem): Sabah normal kalkan hastanın gün içinde bacağı şişer. Bu aşamada şişliğe basmakla deri içeri çöker ve bir süre çökük kalır. Akşam yattığında bu şişlik iner ve hasta sabah normal kalkar.
  •   2. Aşama (Geri dönmeyen lenfödem) : Cilt ve cilt altı dokusu kalınlaşıp katılaşmıştır ve şişlik devamlıdır. Bacakta ağırlık hissi, yanma duygusu vardır. Şişliğe basıldığında çöküntü oluşmaz.
  • 3. Aşama (Fil hastalığı): Doku şiştir ve artık şişlik indirilemez. Deforme olan bacak belirgin olarak kalınlaşmıştır. Genelde tedaviye dirençli lenfödem bulunur.

 

 

Tanı:

  • Lenfosintigrafi: Radyoaktif bir maddenin derialtına verilerek lenf sistemi içindeki akımın görüntülenmesidir. Bu şekilde lenf yolları içinde tıkanıklık olup olmadığı belirlenebilir.

  • Manyetik rezonans görüntüleme (MR): Manyetik akım ile dokuların yapısı değerlendirilir. Bu şekilde lenfödeme özgü görüntü olup olmadığı dokularda aranır.
  • Bilgisayarlı tomografi: Kesitsel görüntülerde lenfödem olup olmadığı yada lenf yollarına bası olup olmadığı belirlenir.
  • Doppler ultrason: Bacakta şişlik oluşturabilecek diğer durumlardan örneğin venöz yetmezlikten lenfödemin ayırd edilmesi sağlanır.
  • Lenfanjiografi: Özel bir boyanın lenf damarlarına enjekte edilip, röntgen çekilmesi prensibine dayanır. Günümüzde çok daha az kullanılmaktadır.

Tedavi:

Lenfödem maalesef kalp ve damar cerrahisinin en başarısız konularından biridir. Uzun süreli tedavi ve genelde arzu edilen başarının elde edilememesi hem hastalarımızı hem meslektaşlarımızı yormaktadır. Lenf ödeme 2 türlü yaklaşım sözkonusudur. Fizyoterapi ve cerrahi tedavi. Her ikisinin kombine edildiği tedaviler ise daha yüz güldürücü olmakta.

 

Cerrahi tedavide mikro veya süpermikro cerrahi tedaviler söz konusu ancak biraz önce yazdığım sebeplerden dolayı dünya genelinde spesifik ilgilenen merkez sayısı oldukça azdır.

Fizyoterapi ise;

 

1-Komplex boşaltıcı fizyoterapi

2-Manuel lenf drenajı

3-Kompresyon tedavisi olarak sıralanabilir.

 

 

 

 

 

Write a comment:

*

Your email address will not be published.