Raynaud hastalığı,soğuk ve stress gibi uyaranları takiben ortaya çıkan  simetrik olarak el ve ayak parmaklarını etkileyen bir dola­şım bozukluğudur. Parmaklarda basit duyu bozukluklarından, ender olmakla bitikte gangrene kadar giden tablolara yol açabilir. Kronik bir gidişi vardır ve özellikle başlangıçta alevlenme (nöbet) evreleri görülür.
Birçok yazar Raynaud sendromunu Raynaud hastalığından ayırır. Her iki­sinde de atardamarlarda aşırı büzülme ve buna bağlı belirtiler söz konusu ol­makla birlikte, Raynaud sendromu skleroderma, sistemik lupus eritematozus (kızartılı lupus) gibi immünolojik yani bağışıklık sistemi hastalıklarının belirtilerinden biri olarak ortaya çıkar ve genellikle şiddetli bir gidişi vardır. Raynaud hastalığı ise herhangi bir has­talığa eşlik etmez ve gidişi iyi huyludur.
Raynaud sendromu kol ve bacaklardaki “sinir-damar kökenli ya da işlevsel send-romlar” arasında yer alır. Başlangıç dö­neminde yalnızca damar sinirlerindeki değişikliklere bağlı belirtiler söz konusu­dur; damar yapılarında kalıcı bozukluk­lar ortaya çıkmamıştır. Bu nedenle işlev­sel sendrom, yani bazı özel yapıların işleyişindeki bozukluğa bağlı bir sendrom söz konusudur  Raynaud sendromundaki damar bü­zülmesinin altında yatan hastalık oluştu­rucu mekanizmalar henüz aydınlatılamamıştır. Damarların aşın daralmasının, damar duvarlarındaki yapısal bozukluk­lara bağlı olduğu öne sürülmüştür; başka bir görüşe göre belirtiler sempatik sinir sistemindeki aşırı etkinliğe bağlıdır. Raynaud sendromunun çoğunlukla bağı­şıklık sistemindeki değişikliklerle birlik­te görülmesi, son yıllarda damar büzüş­mesinin bağışıklık tepkimelerine bağlı olduğu varsayımını artırmaktadır.

BELİRTİLER

Hastalığın seyri çok tipik ve genelde 3 aşamalıdır.

Atardamarların ve küçük atardamar­ların (arteriyol) büzüşmesi, kılcal da­marlara kan akışında kesintiye yol açar. Bu yüzden ‘etkilenen bölgenin uçları (parmaklar) soğuk ve soluklaşır. Bunu takiben morarır. Oksijen eksikliği ve metabolizma ürünlerinin bu bölgede birikmesi, birkaç dakika içinde kılcal damarlarla toplardamarların genişleme­sine yol açar; aynı zamanda atardamar büzüşmesi de azaldığından bu yapılar kanla dolar. Bu aşamada parmaklar ısınır, aşırı kırmızı görünür ve ağrılı hale gelir. Nöbet, normal kan akı­mının yeniden yerleşmesiyle geçer. Bu ataklar bazen bir dakika bazen saatlerde sürebilir. Daha ileri aşamalarda ve özellikle hastalıklara bağlı gelişen Raynaud fenomeninde parmaklarda yaralar ve gangrenler gelişebilir.  Hastalık, alevlenmesine yol açan et­kenler ortaya çıkana değin sessiz seyre­debilir.

Başlıca etkenler
• Soğuk; Bazı hastalarda sıcaklığın 18°C-20°C’nin altında olduğu ortamlar­da nöbet başlayabilir.
• Heyecan; 20°C’nin üstündeki sıcak­lıklarda da heyecanlar nöbetin ortaya çıkmasına yol açabilir. Bu hastaların çoğunun duyarlı bir ruhsal yapısı oldu­ğu gösterilmiştir.

• Hormonal etkenler; Kadınlarda has­talık, erkeklerden 10 kat daha sık görü­lür. Genellikle belirtiler ergenlikten sonra ortaya çıkar ve menopozla kaybo­lur ya da azalır.

  • Sigara

 

TANI

Parmaklarda beyazlaşma, morarma ve kızarma şeklinde renk değişiklikleri olan hastalarda tanı kolaylıkla konulabilir. Ancak hastalıklara bağlı Raynaud fenomeninin hiçbir hastalığa bağlı olmayan şeklinden ayırt edilmesi zordur. Bağışıklık sistemiyle ilgili bazı testler yapılabilir. Başka hastalıklarla ayırıcı tanı için, kollarda sinir iletim hızı saptanmalıdır. Gene parmak damarlarının iş­levsel konumunu ortaya koymak için normal sıcaklıkta sempatik sinir sistemi etkinliğini önleyici ilaçlar verdikten son­ra, parmaklar soğukta bırakılarak uçların arteriyografisinin çekilmesi (atardama­rın kontrast madde verilerek görüntülen­mesi) tanı açısından yararlı olabilir, parmaklarda kan basıncının ölçümü ve soğukta parmak kan akımının ölçümü gibi testler yapılmaktadır.

TEDAVİ

Raynaud hastalığının  gelişiminin engellenmesi ne yazık ki mümkün değildir. Raynaud sendromu olgularında asıl ne­deni oluşturan hastalığı tedavi etmek gerekir. Raynaud hastalığında ise hasta­ya bunun görünen belirtilerle sınırlı iyi huylu bir hastalık olduğu açıklanmalı­dır.   Hastaların hayat tarzlarında yapacakları bazı değişiklikler yaralı olabilir:

  • Kendilerini sıcak tutmaları,
  • Soğuk havalarda el ve ayaklarını eldiven ya da çoraplarla sıcak tutmaları,

  • Ellerini soğuğa maruz bırakmamaları,
  • El ve ayaklarını travma ve enfeksiyondan sakınmaları
  • Sigara içmemeleri ve sigara içilen ortamlarda bulunmamaları,
  • Raynaud fenomenine yol açabilecek ilaçları kullanmamaları,

tavsiye edilir. Bu yöntemlerle hastaların yarıya yakınında şikayetler önemli ölçüde hafifler ya da düzelir. Diğer hastalarda ise ilaçlar (kalsiyum kanal blokerleri ve prostaglandinler) yarar sağlayabilir.

Daha ileri şikayeti olan hastalarda damarlarda spazmı sağlayan sempatik sinirler sempatektomi ile kesilebilir günümüzde cerrahidençok ,bu sinirlere iğne ile blokaj yapılması tercih edilmektedir , bu yöntemin sağladığı fayda geçicidir.

İlaçla tedavide reserpın, metildopa, yerel olarak uygulanabilen nitrogliserin (transderm) ya da daha etkili nitratlar ve fenoksitbenzaminden de yararlanıl­maktadır. Son çalışmalar nifedipinin diğer ilaçlara göre daha iyi sonuç verdi­ğini ortaya koymuştur.

CategoryRaynaud
Write a comment:

*

Your email address will not be published.