Bacak  Atardamarlarının Tıkanması veya daralması genellikle  damar sertliği yani yağ yüklü plakların birikmesi (ateroskleroz) sonucu ortaya çıkar. En yaygın neden ateroskleroz yani damar sertliği olmakla beraber, Buerger hastalığı ve atar damarların balonlaşıp tıkanmaları (tromboze anevrizmalar) diğer nadir tıkanıklık nedenleridir.

Risk faktörleri genel damar sertliği  risk faktörlerinden farklı değildir.

*Genetik yatkınlık

*Erkek cinsiyet

*Sigara

*Hipertansiyon

*Şeker hastalığı

*Kolesterol düzeyinin yüksek olması

*Yaşlılık

*Kilo sayılabilir.

Bacaklardaki damar hastalığı olan hastaların %50-60 ında ciddi koroner hastalığı ve şahdamar (karotis) hastalığı eşlik eder. Bu sayılan hastalıklar ilerlediklerinde bacak damar hastalığının önüne geçer ve damar hastalarındaki en önemli ölüm nedenini oluşturur.

 

BELİRTİLER        


Hastaların tamamına yakınında başvuru şikayeti kladikasyo intermitant yani aralıklı bacak ağrısıdır. Çok tipiktir; egzersiz yapmakla, sıklıkla yokuş yada merdiven çıkmakla  ortaya çıkan ve birkaç dakikalık bir dinlenmeden sonra geçen tıkanıklığın üstündeki kaslarda bir kramp, ağrı ya da ağırlık hissidir. Şikayetler hastalığın tuttuğu bölgeye ve darlığın derecesine göre değişmekle birlikte ; ağrı genellikle baldır kaslarında ya da uyluğun arka tarafında, dizin altında ya da üstünde hissedilir. Bacakta soğukluk, cilt yaraları ve impotens (iktidarsızlık) vasküler hastalığın diğer belirtileridir. ileri vakalarda ise istirahat ağrısı ,geçmeyen yaralar veya gangren vardır ki bu artık hastalığın son evresidir.

 

TEDAVİ SEÇENEKLERİ

Periferal vasküler hastalığı teşhis etmek için, doktorunuz tıbbi öykünüzü alacak ve kollarınız ile bacaklarınızdaki kan basıncını da ölçmeyi kapsayan fiziksel bir muayene gerçekleştirecektir.

Bir bypass ameliyatı planlanıyorsa, tıkanıklığın hem tam yerini hem de şiddetini belirlemek için bacaklara giden ana artere (atardamara) boyanın verildiği ve bir röntgenin çekildiği bir anjiyogram gerekir.Semptomlannız çok şiddetli olmadığı sürece, tedavideki ilk adım ateroskleroza yol açmış olan risk faktörlerini azaltmaya çalışmaktır. Eğer çok yüksekse kolesterol seviyenizi düşürmek, hastalığın seyrini yavaşlatabilir. Sigarayı bırakmak ve günde bir aspirin tableti almak, ciddi komplikasyonlar yaşama olasılığınızı azaltabilir.

Etkilenen bacakta enfeksiyon oluşmasını engellemek için ayak bakımınıza (ayak bakımı konusunda tavsiyeler için Diyabetin (Şeker Hastalığının) Neden olduğu çok daha fazla özen gösteriniz; bu, ampütasyon riskinizi düşürmeye de yardımcı olabilir.

Düzenli, denetlenen egzersizler; semptom yaşamadan yürüyebildiğiniz mesafeyi çarpıcı bir biçimde arttırabilir. Bazı kişiler, kan hücrelerinin daha rahatça akmasına yardımcı olan pentoksifilin ve silostazol ilaçlarından fayda görmektedirler.Engelleyici bir klodikasyonu olan kişiler için ameliyat mantıklı (akla yatkın) bir seçenek olabilir Bir metot, tıkanıklığı (bypass yoluyla) atlamak için arter üzerine bir damar greftlemedir. Bu, kalp üzerinde gerçekleştirilen koroner arter bypass ameliyatına benzerdir.

Daha az invaziv olan bir işlem, plağı arterin içinden keserek almak için bir kateterin üzerindeki bir aletin kullanıldığı aterektomidir.Periferal arterleri açmak için anjiyoplasti de kullanılabilir. Bir balon anjiyoplasti-sinden sonra damarın tekrar daralmasını önlemek için, bazen artere (atardamara) stent olarak adlandırılan metal bir kafes yerleştirilir.

 

 


 

Tanı:

 

 

Tanı ve muayenesi en kolay hastalıklardan biridir. Bunun iki sebebi vardır ;birincisi çok tipik olan şikayetleri, ikincisi bacak damarlarının erişilebilir olmasıdır. Bacakta 4 bölgede atar damarlar erişilebilir , nabızları alınabilir . Nabızların zayıflamış olması yada kaybı kesin tanı koydurmasa da hastalığın yeri ve ağırlığı konusunda kabaca bilgi verir.

Kesin tanı için;

* Renkli Doppler ultrasonografi.

* Bilgisayarlı tomografik anjiografi (BTA).

* Manyetik rezonans anjiografi (MRA).

*Klasik anjiografi yapılabilir.

 

Damar hastalıkları ile ilgili en kolay, güvenilir ve invasiv yani girişimsel olmayan  yöntem renkli Doppler ultrasondur .Damar hastalığının derecesi ve hangi damarları ne ölçüde tutmuş olduğunu değerlendirmek için kullanılan diğer incelemeler ise bilgisayarlı tomografik anjiografi (BTA) ve manyetik rezonans anjiografidir (MRA).Az miktarda boyalı madde verilerek güvenle yapılabilen tetkiklerdir.Yüksek riskli yani böbrek hastası olan yada verilen boyaya allerjisi olan hastalara CO2 anjiografisi yapılabilir. Tanıda her hangi bir şüphe olduğunda yada girişimsel bir tedavi düşünülüyorsa altın standart klasik anjiografidir.

 

Tedavi:

Tedavi hasta eğitimi ve tıbbi tedavi ve girişimsel tedavi yöntemleri olarak 2 başlık altında incelenebilir.

Hastalık hangi aşamada olursa olsun özelliklede erken dönemde teşhis edilen yada yüksek riskli hastalarda  sigaranın bırakılması egzersiz , aktif  yaşam, kilo verme,  şeker hastalığının ve hipertansiyonun tedavisi, yüksek kolesterol ve lipit düzeylerinin düşürülmesi hastalığı tedavi etmese de seyrini yavaşlatacak nadiren de sınırlayacaktır.

Bu önlem ve tedavilere ek olarak kan sulandırıcı ve dolaşım düzenleyici ilaçlar tedaviye eklenecektir. Belirli evrelere kadar bu tip bir tedavi ile hastalığın kontrolü mümkündür ve yürüme ağrısı olan hastaların %75 i sadece böyle bir tedavi ile büyük oranda rahat edebilirler. Bu tedavi hem bacak damar hastalıklarının hem de kalp ya da beyin damarlarına bağlı kötü olayların gelişmesinin engellenmesinde de önemlidir.

Girişimsel yöntemler ise:

*Cerrahi tedaviler:-Endarterektomi

-By-pass

-Sempatektomi

-Amputasyon

*Endovasküler tedaviler:-Balon

-Stent

-Aterektomi

Önemli bir grup hastaya ilaç ve yaşam tarzına ait tedavi yeterli olmaz. Özellikle kısa mesafelerde yürüme ağrısı olan yada  istirahat ağrısı, ayaklarda yara ve gangren olan durumlarda bu tedavi tek başına yeterli değildir. Bu durumlarda mutlaka girişimsel tedavilerden birine bazen birkaçına ihtiyaç duyulur.

Bacaklardaki damar tıkanıklıklarının cerrahi tedavisi:

Cerrahi yöntemler genellikle anestezi altında kesi yapılarak gerçekleştirilir. Bu açından balon ve stente göre daha büyük ve hasta için daha zahmetli tedavi şeklidir.

ENDARTEREKTOMİ: kısa segment darlık yada tıkanıklıkların damar içinden sıyrılarak çıkarılmasına verilen isimdir. Çok başarılı bir yöntem olmakla beraber uygulama alanı kısıtlıdır.

 

 

BYPASS: Çok sık yapılan , oldukça başarılı bir yöntemdir. Uzun tıkanıklıkların suni ya da hastanın kendinden alınan doğal bir damar grefti ile atlanmasına bypass ameliyatı denir. Karın içi, kasık , diz bölgelerinde oldukça başarılı ve uzun ömürlü olmakla beraber; diz altında damar çaplarının cok ince olması nedeniyle başarı oranları daha düşüktür. Günümüzde daha çok aorta dallarındaki tıkanıklarda anjioplastinin yapılamadığı durumlarda uygulanır.

 

 

Tıkanıklık özellikle aorta nın karındaki bölümünde oluşur ve bu durumda karın açılarak aorta dan kasıktaki femoral atardamarlar arasına pantolon şeklindeki bir suni damar yerleştirilir. Bu durumda tıkalı olan aorta nın alt bölümleri ya da sıklıkla tıkanan iliak atardamarlar atlanarak kan kasıklarda bacağın başlangıcına iletilmiş olur.

 

Ancak en sık yapılan bypass ameliyatı bacakta uylukta tıkalı olan femoral ya da popliteal arterler için gerekir. Böyle durumlarda kasıktan alınan kan çoğu kez hastanın kendi safen toplardamarı ya da nadiren yapay bir damar grefti kullanılarak popliteal atardamara yada daha da aşağıdaki atardamarlara iletilir.

 

 

 

 

 

SEMPATEKTOMİ:

Diğer yöntemlerin uygulanamadığı durumlarda damarlarda spazma neden olan sinir köklerinin tahrip edilmesi veya çıkarılması (sempatektomi) uygulanabilmektedir. Bu amaçla belden bir kesi yapılarak omurga çevresindeki sinir yumakları bulunup çıkartılır. Bu işlem ameliyat yapılmadan röntgen altında bu sinirlere bir iğne ile ulaşılıp, ilaç enjekte edilerek te yapılabilmektedir.

 

AMPÜTASYON:

Bütün bu tedavi yöntemlerinin başarısız kaldığı durumlarda ise son çare kangrenleşmiş ya da canlılığını yitirmiş olan dokunun kesilmesi (amputasyon) dir.

 

 

 

Endovasküler tedaviler:Gelişen teknoloji ile birlikte başarı grafiği giderek yükselen ve cerrahi dışı bir uygulama olması nedeniyle hem doktorlar hem hastalar tarafından giderek daha fazla tercih edilmeye başlayan yöntemlerdir.Genellikle aynı hastada birden fazla yöntemin kombine kullanılmasına ihtiyaç duyulur .Yani balonla genişletilen bir damara darlığı tamamen ortadan kaldırmak için stent te yerleştirilir.Ya da tam tıkalı, klasik yöntemlerle ilerlenmesi mümkün olmayan bir tıkanıklık aterektomi (yüksek devirli döner bir bıçakla tıkanıklığın  traşlanması) ile açıldıktan sonra balon veya stentle bazen her ikisi ile kombine edilebilir.

 

 

 

CategoryArter, Atar Damar, Bacak
Write a comment:

*

Your email address will not be published.